Inlogformulier

Kalender

ma di wo do vr za zo
1
2
3
4
5
6
7
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
26
27
28
29
30

Terwijl ik over mijn nog kale bloempotten naar buiten staarde, bedacht ik opeens: Wat zou er gebeuren als ik de bodem uit de potten zou halen en ze op hun kop zou zetten, zouden de geraniums dan ook ondersteboven gaan groeien en bloeien? En zouden ze er dan heel anders gaan uitzien?

Rare gedachte misschien, maar het langzaam aflopende wintertij waarin alles dat leeft een beetje stil staat, eigent zich natuurlijk wel voor dat soort experimentele gedachtensprongen, toch? De wereld op zijn kop zetten, het zou best wel eens heel verrassend kunnen zijn. Maar ja, wie doet en durft dat? Je moet wel een compleet andere kijk op ons gezapige leventje durven hebben dan het gemiddelde goegemeentelid. Een kunstenaar misschien?

Ik ken er een die wat ik me afvroeg ook werkelijk heeft toegepast in zijn werk. Zijn naam? Georg Baselitz. Deze in 1938 in de omgeving van Dresden geboren schilder, die de naweeën van de wereldoorlog, de bezetting en de DDR aan den lijve ondervond, keerde zich in zijn werk in eerste instantie tegen het sterk opkomend minimalisme en abstractie in de kunst. Hij schilderde de rauwe werkelijkheid van de DDR-tijd waarin hij leefde. Nauw verwant met kunstenaars als Edvard Munch, ontwikkelde Baselitz een vorm van neo-expressionisme, die uitmondde in ruige action painting. Zijn met grote gebaren opgebrachte verflagen, bijna gewelddadig neergezet op forse doeken brachten Baselitz in conflict met de DDR leiders, die aanstoot namen aan het verfgeweld waarmee Baselitz zijn afkeer van de schone schijnwereld in de DDR weergaf. Het schilderij "Die Grosse Nacht in Eimer" (een masturberende jongen), werd Baselitz niet meer vergeven door de macht- en gelijkhebbers in de Duitse heilstaat en hij moest weg.

In 1958 week de schilder uit naar het vrij(er)e Westen. Nu hij niet meer anti-politiek en -politici hoefde te zijn, ontwikkelde Baselitz een totaal andere stijl van werken. Disharmonie werd zijn belangrijkste kenmerk. Al zijn figuren – want hij schilderde vooral mens(achtig)en – werden ruim voorzien van afwijkingen van het normale. Immense neuzen, rare ogen en koppen met bulten, driebenigen, verwisselde geslachtsorganen, het gaf aan zijn schilderijen een absurd aanzien dat vaak als schokkend werd ervaren.
Een periode later verliet Baselitz de abnormalistische route en begon hij ineens een reeks "delen van lichamen" te schilderen. Werken die hij "Frakturen" noemde. Het bleek de start van zijn zoektocht naar een vormgeving te zijn die ruimte moest gaan geven aan het pure schilderkunstige. Niet langer gold de boodschap, maar de beleving. Deze ommekeer is wat we nu de wereld op zijn kop zijn gaan noemen. Baselitz is de schilder van de wereld ondersteboven en dat in de meest letterlijke betekenis van het woord. Net als de Amerikaan Pollock legt hij zijn grote doeken plat op de grond en begint dan andersom te schilderen wat op dat moment in zijn hoofd opkomt.
Zo ontstaan de meest merkwaardige beelden van koppen en figuren, die je wel als zodanig herkent, maar die heel vervreemdend overkomen omdat geen oog, oor, mond, neus en lip op de juiste positie terechtkomt, net zomin als handen en voeten, armen en benen. Het is fascinerend om te zien en schildertechnisch een waar kunstwerk. Heel lastig om te doen en zeer gedurfd.

Nu het over een poosje lenteachtiger gaat worden, is het verhaal over Baselitz misschien een overweging om ook eens bij onszelf te rade te gaan. Beginnen we gewoon weer zoals we altijd al deden? Of willen het ontluiken deze keer eens echt gaan ont-luiken? Zouden we het aandurven om de luiken om ons huis wagenwijd open te zetten voor iets heel nieuws, iets totaal anders? Wie mag er binnen kijken? Wat pakken we aan? Wat gaat eindelijk de deur uit? Zetten we onze (verborgen) talenten buiten te kijk, zodat anderen ze zien en kunnen meemaken? Lente 2016, here we come! Alle luiken open voor frisse lucht en een heldere kijk op onszelf.

Het werk van Baselitz laat zien dat wanneer je durft te ont-luiken er heel verrassende belevingen ontstaan van wat je normaal ontgaat omdat je het niet ziet. Ik ga in elk geval deze lente minimaal een pot ontbodemen en op zijn kop zetten om mee te maken wat er dan met de geranium en mij gebeurt. En wat er verder bij mij nog ontluikt? Dat bekijk ik wel als ik de geraniums ga verschuiven op mijn vensterbank en zich een nieuwe blik op de kleine wereld voor mij toont. Maar Baselitz werk heeft wel ruimte bij mij gemaakt voor een verandering. De wereld verandert in hoog tempo. Ik wil er deel van uitmaken. Al moet ik er voor op mijn kop staan.

Ik merk een lichte gekriebel en kijk ..., de potgrond is een beetje open gebarsten en ik zie een piepklein groen friemeltje omhoog steken. Zo, die wil vast niet op zijn kop terecht komen, vermoed ik. Dat wordt dus haast maken met mijn experiment. Want geraniums zijn net als mensen. Niet ondersteboven van kunstenmakers zoals ik.